Van onderzoek naar waterberging tot investeringen in duurzame technieken: de projecten versterken zowel de innovatie- als investeringskracht van landbouwondernemers.
Waarom het fonds?
Landbouwers krijgen steeds vaker te maken met droogte, piekbuien, verzilting en een afnemende biodiversiteit. Om hen de ruimte te geven om nieuwe oplossingen te ontwikkelen, lanceerde Grenspark Groot Saeftinghe in 2024 en 2025 het Innovatiefonds Water en Klimaat. Het fonds is een initiatief van Havenbedrijf van Antwerpen-Brugge, Provincie Zeeland, gemeente Hulst en EGTS Linieland en ondersteunt projecten die bijdragen aan een klimaatrobuuste landbouw en beter waterbeheer.
Een belangrijke kracht van het fonds was de begeleiding bij de aanvraag. Van het uitwerken van een idee tot het indienen van de aanvraag: landbouwers werden gedurende het hele proces ondersteund. Zo bleef de regeling laagdrempelig en konden zij zich richten op waar zij goed in zijn: innoveren.
Twaalf uiteenlopende projecten
De belangstelling voor het fonds bleek groot. Maar liefst twaalf ideeën werden aangedragen. Sommige individuele boeren, maar er waren ook enkele samenwerkingsaanvragen. Alle ingediende aanvragen werden toegekend: acht in Nederland en vier in Vlaanderen. De toegekende bijdragen liepen uiteen van € 5.000 tot € 50.000.
De projecten zijn divers, maar hebben één duidelijke gemene deler: ze dragen bij aan een slimmer en duurzamer gebruik van water, gezonde bodem en versterken de weerbaarheid van landbouwbedrijven.
Van idee naar praktijk
De projecten laten zien hoe breed innovatie in de landbouw kan zijn. Zo investeert een akkerbouwbedrijf in een overdekte afspuit- en vulplaats met een phytobac-systeem. Tijdens het vullen en reinigen van spuitmachines worden restvloeistoffen veilig opgevangen en biologisch afgebroken. Daarmee wordt emissie naar bodem en oppervlaktewater voorkomen en wordt de bedrijfsvoering verder verduurzaamd. De overkapping zorgt er bovendien voor dat regenwater het systeem niet verstoort en het efficiënter kan functioneren.
Zoet water opslaan
Een ander project onderzoekt de mogelijkheden voor de aanleg van een kreekruginfiltratiesysteem. Daarbij wordt onderzocht of overtollig zoet water in natte perioden lokaal kan worden opgeslagen in de ondergrond om het tijdens droge perioden beschikbaar te maken voor beregening. Hiervoor worden onder meer de bodemopbouw, grondwaterstanden, drainage, waterkwaliteit en de ligging van het zoet-zoutgrensvlak in kaart gebracht. Op basis van deze gegevens wordt beoordeeld of het perceel geschikt is voor een kreekruginfiltratiesysteem en hoeveel zoet water veilig kan worden opgeslagen en later weer kan worden benut.
Van natuurresten naar vruchtbare bodem
Ook is er een project dat zich richt op bodemverbetering. Een mooie samenwerking tussen boeren en terreinbeheerders, waarbij lokale natuurbeheerresten worden omgezet in hoogwaardige compost. Hierdoor verbetert de bodemstructuur met tot gevolg een hogere infiltreerbaarheid en waterbergend vermogen van de landbouwbodems.
Kennis delen
Dit najaar worden de projecten tijdens een excursie opengesteld voor geïnteresseerden, zodat kennis en ervaringen kunnen worden gedeeld. Zo reikt de opbrengst van het Innovatiefonds Water en Klimaat verder dan de 20 landbouwers alleen: de opgedane kennis helpt ook andere landbouwers om stappen te zetten richting een toekomstbestendige landbouw.