Van idee naar praktijkproef

De aanleiding voor de proef ligt bij een waterbijeenkomst in het Grenspark in 2022, waar agrariërs, overheden en kennispartijen samen zochten naar oplossingen voor zoetwaterschaarste. Het concept van de zoete stuw kreeg daar veel draagvlak, maar de techniek had zich alleen nog bewezen in testopstellingen. Dat leidde tot het besluit om de techniek nu op grotere schaal te beproeven in primaire watergangen.

Zorgvuldig gekozen locaties

Voor deze proef zijn binnen het grenspark vier locaties geselecteerd. Die keuze is het resultaat van uitgebreid onderzoek: van circa zestig mogelijke plekken bleven uiteindelijk vier locaties over waar de omstandigheden het meest geschikt zijn. Daarbij is gekeken naar onder meer stroomsnelheid, waterdiepte, breedte van de watergang en de mogelijkheid dat zoet en zout water zich daadwerkelijk in lagen kunnen scheiden.
Juist doordat de omstandigheden per locatie verschillen, biedt de proef waardevolle inzichten. Zo wordt duidelijk waar een zoete stuw goed kan werken, maar ook waar deze techniek minder effectief is. Die kennis is belangrijk voor eventuele toepassing elders in Zeeland.

Wat gebeurt er nu?

De zoete stuwen zijn nog niet geplaatst. Wel zijn op de vier locaties al meetpunten aangebracht die het zoutgehalte en de gelaagdheid van het water monitoren. De definitieve ontwerpen worden momenteel afgerond en de vergunningstrajecten lopen. Als alles volgens planning verloopt, worden de stuwen in het tweede kwartaal van 2026 geplaatst.

De plaatsing zelf neemt slechts enkele dagen per locatie in beslag en vindt plaats in het buitengebied. Overlast voor omwonenden of gebruikers van het gebied wordt dan ook niet verwacht.

Drie jaar meten en leren

Na plaatsing start een monitoringperiode van drie jaar. Met behulp van digitale sensortechnieken wordt nauwkeurig gevolgd of de zoete stuwen daadwerkelijk zorgen voor meer zoet water in de sloot en wat de effecten zijn stroomafwaarts en opwaarts. Een belangrijke randvoorwaarde is dat de proef niet leidt tot extra verzilting in andere delen van het watersysteem.
De resultaten worden vastgelegd in een evaluatierapport. Op basis daarvan wordt besloten of en waar deze techniek nog meer kan worden ingezet binnen de provincie.
De proef met de zoete stuw is een zogenoemde koplopersmaatregel en draagt bij aan doelen op het gebied van water, landbouw, natuur en klimaat. Grenspark Groot Saeftinghe fungeert hierin als openluchtlaboratorium: een plek waar innovatie, praktijk en gebiedssamenwerking samenkomen.